The Native Circle.

Mitayue Oyasin.

Wiwanyag Wachipi. (De zonnedans.)

De 'Wiwanyag Wachipi', (de dans met de blik op de zon gericht) is een van onze belangrijkste rituelen. Toen de dans voor het eerst werd uitgevoerd, waren er al vele winters verstreken sinds ons volk de heilige pijp van de 'Witte-Bizonkoe-Vrouw' had mogen ontvangen. Dit ritueel wordt ieder jaar gehouden in de 'maan-van-het-vetmesten' (dit is de maand juni) of in de 'maan-van-de-zwarte-kersen' (dit is de maand juli). De maan moet dan vol zijn, want de wassende en afnemende maan herinneren ons aan onze onwetendheid die komt en gaat. Als de maan echter vol is, dan is het net alsof het eeuwige licht van de Grote Geest over de hele wereld schijnt. Ik zal je nu vertellen hoe ons volk in aanraking kwam met dit heilige ritueel en hoe het voor het eerst werd uitgevoerd.

Op een dag had ons volk op een geschikte plek een kamp opgeslagen. De tipi's stonden uiteraard in een kring. Toen de oude mannen in vergadering bijeen zaten, merkten ze dat een van de onzen, 'Kablaya' ('Strekt-zich-uit'), zijn bovenlichaam had ontbloot en in zijn eentje ronddanste. Terwijl hij danste, hief hij zijn handen ten hemel. De oude mannen dachten dat hij gek was geworden, en daarom stuurden ze iemand op hem af om uit te zoeken wat hem scheelde. Ook deze man liet echter geheel onverwachts zijn kleed tot op zijn heupen zakken en begon met 'Strekt-zich-uit' mee te dansen. De oude mannen vonden dit zeer eigenaardig, en daarom gingen ze allemaal kijken wat er aan de hand zou kunnen zijn.

'Strekt-zich-uit' gaf hun toen de volgende uitleg. "Lang geleden heeft 'Wakan-Tanka' ons verteld hoe we met de heilige pijp moeten bidden, maar nu we laks in onze gebeden zijn geworden, verliest ons volk zijn kracht. In een visioen is mij echter zojuist een nieuwe manier van bidden geopenbaard. Op deze wijze heeft 'Wakan-Tanka' ons zijn hulp aangeboden."  Toen de oude mannen dit hoorden, riepen ze "How!" en leken ze bijzonder verheugd te zijn. Ze voerden gezamenlijk overleg en besloten twee mannen naar de bewaarder van de heilige pijp te sturen, omdat dit de aangewezen persoon was om in dergelijke situaties te adviseren. De bewaarder was van mening dat het hier om een goede zaak ging en hij zei: "Aangezien ons verteld is dat wij zouden beschikken over zeven manieren om tot 'Wakan-Tanka' te bidden, is dit  er vast en zeker één van, want 'Strekt-zich-uit' is er in een visioen in onderwezen en ons is in den beginne verteld dat wij onze rituelen aldus zouden ontvangen."

De twee boodschappers keerden met dit bericht terug naar de oude mannen, die toen aan 'Strekt-zich-uit' vroegen hen te onderrichten in hetgeen hen te doen stond. 'Strekt-zich-uit' wendde zich tot de mannen en sprak: "Dit moet de zonnedans worden. We kunnen de dans niet meteen uitvoeren, maar dienen vier dagen te wachten. Deze tijd zullen we benutten om voorbereidingen te treffen, zoals mij dat in mijn visioen is opgedragen. In deze dans zullen wij ons lichaam en onze ziel aan 'Wakan-Tanka' aanbieden en daarom zal deze dans 'Lela Wakan' zijn. Al onze oude en heilige mannen dienen bijeen te komen en er moet een grote tipi worden op­ gezet, waarvan de bodem met salie bestrooid moet worden. Naast een goede pijp hebben we de volgende dingen nodig: 'Kinnikinnick', schors van de rode wilg, sweetgrass, een benen mes, een vuursteenbijl, bizontalk, een bizonschedel, een buidel van ongelooid leer, een gelooide huid van een bizonkalf, konijnenvellen, adelaarsveren, verf van rode aarde, blauwe verf, ongelooide huid, staartveren van een adelaar, en uit de vleugelbeenderen van de Gevlekte Adelaar vervaardigde fluitjes."

Nadat het volk deze heilige dingen had verzameld, vroeg 'Strekt-zich-uit' aan iedereen die kon zingen om nog diezelfde avond naar hem toe te komen, zodat hij hun de heilige liederen kon leren. Hij vroeg hun een grote, van bizonhuid vervaardigde trommel mee te nemen. Bovendien zouden ze twee stevige trommelstokken nodig hebben, die aan de uiteinden in bizonvacht waren gewikkeld met het haar aan de buitenkant. Aangezien de trommel vaak het enige instrument is dat bij onze heilige rituelen wordt gebruikt, moet ik misschien vertellen waarom de trommel voor ons zo heilig en belangrijk is. De ronde vorm van de trommel vertegenwoordigt namelijk het gehele universum, terwijl zijn gestage, sterke ritme de hartenklop is die in het midden van het universum bonst. Zijn geluid is als de stem van 'Wakan-Tanka' die ons in vervoering brengt en ons helpt het mysterie en de kracht der dingen te doorgronden. Die avond kwamen de zangers, vier mannen en één vrouw, naar 'Strekt-zich-uit', die hen aldus toesprak: "0 verwanten, al heel lang doen wij onze stemmen naar 'Wakan-Tanka' opgaan, zoals hij ons heeft geleerd. Wij kennen vele manieren om tot hem te bidden en door deze gewijde wijze van leven hebben onze nakomelingen geleerd het rode pad met vastberaden tred te bewandelen. De 'Chanupa Wakan' (de heilige pijp) vormt altijd het middelpunt van de kring van ons volk. Met deze pijp heeft het volk altijd op gewijde wijze gelopen en dit zal het ook blijven doen."

"In dit nieuwe ritueel, waarover ik zojuist onderricht heb ontvangen, is een lid van het altijd staande volk uitverkoren om als middelpunt te dienen. Hij is de 'Wagachun' (ruisende boom ofwel populier) en hij zal zowel het middelpunt van ons volk als ons volk zelf belichamen, want deze boom staat voor de weg die het volk aflegt. Reikt hij niet van de aarde onder onze voeten tot aan de hemel boven ons hoofd? Er zal zeer veel kracht uitgaan van deze nieuwe manier om onze stemmen naar 'Wakan-Tanka' te doen opgaan. Het gebruik ervan zal zich verspreiden en velen zullen ieder jaar omstreeks deze tijd tot de Grote Geest bidden. Voordat ik jullie de heilige liederen leer, zullen we eerst de pijp aanbieden aan 'Wakan-Tanka', onze Vader en Grootvader. 0 Grootvader, Vader, 'Wakan-Tanka', we staan op het punt uw wens te vervullen, zoals u ons die hebt meegedeeld in mijn visioen. Wij weten dat wij aldus op een zeer gewijde wijze onze stemmen naar u zullen doen opgaan. Moge ons volk hierdoor wijsheid ontvangen. Moge dit gebed ons helpen het heilige pad af te leggen bijgestaan door alle Krachten van het universum! Ons gebed zal niet minder zijn dan het gebed van alle dingen, want zij zijn alle één. Dit alles heb ik in mijn visioen aanschouwd. Mogen de vier Krachten van het universum ons helpen het ritueel op de juiste wijze uit te voeren. 0 Grote Geest, wees ons genadig!"

De pijp werd gezamenlijk opgerookt, waarna 'Strekt-zich-uit' de vijf zangers de liederen begon te leren. 'Strekt-zich-uit' gaf al de mensen die zich rond hen hadden verzameld te verstaan dat zij al luisterend telkens opnieuw de volgende woorden moesten uitroepen: "0 Grootvader, 'Wakan-Tanka', ik bied u de pijp aan opdat mijn volk moge leven!"  Het eerste lied dat 'Strekt-zich-uit' de zangers leerde, had geen tekst. Deze eenvoudige melodie werd vier keer herhaald onder begeleiding van een snel ritme dat op een trommel werd geslagen. De tekst van het tweede lied luidde aldus: " 'Wakan-Tanka', wees ons genadig, Opdat ons volk moge leven!"  Het derde lied dat 'Strekt-zich-uit' voor zong, luidde als volgt: "Ze zeggen dat een kudde bizons in aantocht is! Nu zijn ze reeds hier! Hun zegen zal geluk brengen. Nu zijn ze met ons!"  Het vierde lied was een melodie met tromslagen, zonder tekst.

Vervolgens legde 'Strekt-zich-uit' aan de mensen die fluitjes van adelaarsbot hadden meegebracht uit, hoe ze deze moesten gebruiken. Daarnaast vertelde hij de mannen welke benodigdheden ze in gereedheid moesten brengen en ging hij nader in op de betekenis van elk ritueel voorwerp. "Jullie moeten een halssnoer van ottervel maken, waaraan een ring hangt met in het midden een kruis. Op de vier punten waar het kruis de ring raakt, bevestigen jullie adelaarsveren die de vier Krach­ ten van het universum en de vier tijdperken voorstellen. In het midden van de ring moeten jullie een veer vastmaken die afkomstig is van de borst van de adelaar, aangezien dit de plek is die het dichtst bij het hart en het middelpunt van de heilige vogel ligt. Deze veer is voor 'Wakan-Tanka', die in de hoge hemelen troont en het middelpunt van alle dingen vormt."

"Jullie hebben allemaal fluitjes van adelaarsbot. Aan het uiteinde van ieder fluitje moeten jullie een adelaarsveer bevestigen. Als jullie op de fluit blazen, onthoudt dan dat het geluid de stem van de Gevlekte Adelaar is. Onze Grootvader, 'Wakan-Tanka', zal dat geluid altijd horen, want eigenlijk is het zijn eigen stem. Van ongelooide huid moeten jullie een 'Hanhepi wi' (nachtzon ofwel maan) in de vorm van een halvemaan snijden, aangezien de maan de mens en alle andere schepselen vertegenwoordigt. Vergeet niet dat alles wat geschapen is opkomt en ondergaat, leeft en sterft. Ook moeten jullie goed begrijpen dat de nacht voor de onwetendheid staat, maar dat de maan en de sterren het licht van 'Wakan-Tanka' in deze duisternis brengen. Zoals jullie weten, komt en gaat de maan, maar 'Anpetu wi', (de zon) is er voor eeuwig en altijd. Hij is de bron van het licht en daarom is hij als 'Wakan-Tanka'. Uit ongelooide huid moeten jullie een vijfpuntige ster snijden. Dit is de heilige Morgenster, die zich tussen licht en duisternis bevindt en kennis vertegenwoordigt."

"Een schijf van ongelooid leer moet de zon voorstellen. Deze dient rood te worden geschilderd, maar in het midden moet een blauwe cirkel worden aangebracht, want het binnenste van de zon stelt 'Wakan-Tanka' als onze Grootvader voor. De stralen van de zon verlichten het gehele universum en zoals wij 's ochtends worden aangeraakt door het vlammend vuur van de zon, zo worden wij de genade van 'Wakan-Tanka' deelachtig die alle schepselen aan het duister onttrekt. Daarom scheppen de viervoeters en gevleugeld en altijd vreugde in de komst van het licht. Overdag kunnen wij allen zien en dit vermogen is heilig, want het is als de blik die we met het oog van ons hart kunnen werpen op de werkelijke wereld. Wanneer jullie tijdens het dansen dit heilige teken bij jullie dragen, dienen jullie goed te onthouden dat jullie het licht in het universum brengen. Als jullie de betekenis van deze zaken tot jullie laten doordringen, zullen jullie daar veel baat bij hebben. Een uitgesneden en rood geverfde cirkel stelt de aarde voor. Zij is heilig, want op haar lopen wij rond en vanaf haar doen wij onze stemmen naar 'Wakan-Tanka' opgaan. Als we haar 'Grootmoeder' of 'Moeder' noemen, mogen we nooit vergeten dat ze een verwante van ons is. Voor het gebed heffen we onze handen ten hemel en na afloop raken we de aarde aan. Is onze geest immers niet een geschenk van 'Wakan-Tanka' en is ons lichaam niet een geschenk van de aarde? Wij zijn aan alle dingen verwant: aan de aarde, aan de ster­ ren en aan al het andere. Met de gehele schepping strekken wij onze handen uit naar 'Wakan-Tanka' en bidden alleen tot hem."

"Ook moet er uit ongelooide huid een cirkel worden gesneden die blauw dient te worden geschilderd. Deze cirkel vertegenwoordigt de hemel. Wanneer jullie aanstonds dansen, moeten jullie je hoofd en handen ten hemel heffen, want als jullie omhoog kijken, blijven jullie niet ongezien voor jullie Grootvader. Hij bezit alles. Er is niets dat hem niet toebehoort, en om die reden mogen jullie al­ leen tot hem bidden. Tot slot snijden jullie uit ongelooide huid de omtrekken van 'Tatanka'. (de bizon.) Hij vertegenwoordigt ons volk en het universum, en dient altijd met respect te worden bejegend. Is hij hier immers niet al veel langer dan de tweevoeters en is hij niet bijzonder grootmoedig door ons van onderdak en voedsel te voorzien? De bizon is in veel opzichten wijs en om die reden moeten we ons door hem laten onderrichten en dienen we ons altijd verwant aan hem te voelen. Een ieder moet een van deze heilige symbolen op zijn borst meevoeren en de door mij verklaarde betekenis daarvan uitdragen. In dit grootse ritueel zullen jullie je lichaam voor heel het volk offeren en dankzij jullie zal het volk inzicht en kracht ontvangen. Blijf je bewust van de dingen die ik vandaag aan jullie heb verteld, want dit alles is 'Lela Wakan'." (Zeer Heilig)


Klik op de afbeelding om naar onze dochter website "Kracht- en Totemdieren" te gaan:

Mitakuye Oyasin.

(We are all related)